ધ્યાનં |
આપાતાળ નભઃ સ્થલાંત ભુવન બ્રહ્માંડમાવિસ્ફુર-
-જ્જ્યોતિઃસ્ફાટિકલિંગ મૌળિવિલસત્ પૂર્ણેંદુ વાંતામૃતૈઃ |
અસ્તોકાપ્લુતમેકમીશમનિશં રુદ્રાનુવાકાન્ જપન્
ધ્યાયેદીપ્સિતસિદ્ધયે ધ્રુવપદં વિપ્રોઽભિષિંચેચ્છિવમ્ ||
બ્રહ્માંડવ્યાપ્તદેહા ભસિત હિમરુચા ભાસમાના ભુજંગૈઃ
કંઠે કાલાઃ કપર્દાઃ કલિતશશિકલાશ્ચંડ કોદંડ હસ્તાઃ |
ત્ર્યક્ષા રુદ્રાક્ષમાલાઃ સુલલિતવપુષઃ શાંભવા મૂર્તિભેદાઃ
રુદ્રાઃ શ્રીરુદ્રસૂક્ત પ્રકટિત વિભવાઃ નઃ પ્રયચ્છંતુ સૌખ્યમ્ ||
ઇત્યુક્ત્વા સત્વરં સાંબં સ્મૃત્વા શંકરપાદુકે |
ધ્યાત્વા યયૌ ગણાધીશઃ શિવસન્નિધિમાદરાત્ ||
તતઃ પ્રણમ્ય બહુધા કૃતાંજલિપુટઃ પ્રભુમ્ |
શંભું સ્તોતું મતિં ચક્રે સર્વાભીષ્ટપ્રદાયકમ્ ||
ગણેશ ઉવાચ |
નમસ્તે દેવદેવાય નમસ્તે રુદ્રમન્યવે |
નમસ્તે ચંદ્રચૂડાયાપ્યુતોત ઇષવે નમઃ || ૧ ||
નમસ્તે પાર્વતીકાંતાયૈકરૂપાય ધન્વને | [મેરુધન્વને]
નમસ્તે ભગવન્ શંભો બાહુભ્યામુત તે નમઃ || ૨ ||
ઇષુઃ શિવતમા યા તે તયા મૃડાય રુદ્ર મામ્ |
શિવં ધનુર્યદ્બભૂવ તેનાપિ મૃડયાધુના || ૩ ||
શરવ્યા યા શિવતમા તયાપિ મૃડય પ્રભો |
યા તે રુદ્ર શિવા નિત્યં સર્વમંગળસાધનમ્ || ૪ ||
તયાભિચાકશીહિ ત્વં તનુવા મામુમાપતે |
અઘોરયાપિ તનુવા રુદ્રાદ્યા પાપકાશિની || ૫ ||
યા તયા મૃડય સ્વામિન્ સદા શંતમયા પ્રભો |
ગિરિશંતં મહારુદ્ર હસ્તે યામિષુમસ્તવે || ૬ ||
બિભર્ષિ તાં ગિરિત્રાદ્ય શિવાં કુરુ શિવાપતે |
શિવેન વચસા રુદ્ર નિત્યં વાચા વદામસિ || ૭ ||
ત્વદ્ભક્તિ પરિપૂતાંગં મહિંસીઃ પુરુષં જગત્ |
યચ્ચ શર્વ જગત્સર્વમયક્ષ્મં સુમના અસત્ || ૮ ||
યથા તથાવમાં રુદ્ર તદન્યધાપિ મે પ્રભો |
રુદ્ર ત્વં પ્રથમો દૈવ્યો ભિષક્ પાપવિનાશકઃ || ૯ ||
અધિવક્તાઽધ્યવોચન્માં ભાવલિંગાર્ચકં મુદા |
અહીન્ સર્વાન્ યાતુ ધાન્યઃ સર્વા અપ્યદ્ય જંભયન્ || ૧૦ ||
અસૌ તામ્રોરુણો બભ્રુઃ નીલગ્રીવઃ સુમંગળઃ |
વિલોહિતોસ્ત્વયં શંભો ત્વદધિષ્ઠાન એવ હિ || ૧૧ ||
નમો નમસ્તે ભગવન્ નીલગ્રીવાય મીઢુષે |
સહસ્રાક્ષાય શુદ્ધાય સચ્ચિદાનંદમૂર્તયે || ૧૨ ||
ઉભયોગાર્ત્નિયોર્જ્યા યા ધન્વનસ્તાં પ્રમુંચતામ્ |
સંપ્રાપ્ય ધનુરન્યેષાં ભયાય પ્રભવિષ્યતિ || ૧૩ ||
અસ્મદ્ભય વિનાશાર્થ મધુનાભયદ પ્રભો |
યાશ્ચ તે હસ્ત ઇષવઃ પરતા ભગવો વાપ || ૧૪ ||
અવતત્ય ધનુશ્ચ ત્વં સહસ્રાક્ષ શતેષુધે |
મુખા નિશીર્ય શલ્યાનાં શિવો નઃ સુમના ભવ || ૧૫ ||
વિજ્યં ધનુરિદં ભૂયાત્ વિશલ્યો બાણવાનપિ |
અનેશન્નિષવશ્ચાપિ હ્યાભુરસ્તુ નિષંગથિઃ || ૧૬ ||
કપર્દિનો મહેશસ્ય યદિ નાભુર્નિષંગથિઃ |
ઇષવો પિ સમર્થાશ્ચેત્ સામર્થ્યેતુ ભયં ભવેત્ || ૧૭ ||
યા તે હેતિર્ધનુર્હસ્તે મીઢુષ્ટમ બભૂવ યા |
તયાઽસ્માન્ વિશ્વતસ્તેન પાલય ત્વમયક્ષ્મયા || ૧૮ ||
અનાતતાયાયુધાય નમસ્તે ધૃષ્ણવે નમઃ |
બાહુભ્યાં ધન્વને શંભો નમો ભૂયો નમો નમઃ || ૧૯ ||
પરિતે ધન્વનો હેતિઃ વિશ્વતોઽસ્માન્ વૃણક્તુ નઃ |
ઇષુધિસ્તવ યા તાવદસ્મદારે નિધેહિ તમ્ || ૨૦ ||
હિરણ્યબાહવે તુભ્યં સેનાન્યે તે નમો નમઃ |
દિશાં ચ પતયે તુભ્યં પશૂનાં પતયે નમઃ || ૨૧ ||
ત્વિષીમતે નમસ્તુભ્યં નમઃ સસ્પિંજરાય તે |
નમઃ પથીનાં પતયે બભ્લુશાય નમો નમઃ || ૨૨ ||
નમો વિવ્યાધિનેન્નાનાં પતયે પ્રભવે નમઃ |
નમસ્તે હરિકેશાય રુદ્રાયાસ્તૂપવીતિને || ૨૩ ||
પુષ્ટાનાં પતયે તુભ્યં જગતાં પતયે નમઃ |
સંસાર હેતિ રૂપાય રુદ્રાયાપ્યાતતાયિને || ૨૪ ||
ક્ષેત્રાણાં પતયે તુભ્યં સૂતાય સુકૃતાત્મને |
અહંત્યાય નમસ્તુભ્યં વનાનાં પતયે નમઃ || ૨૫ ||
રોહિતાય સ્થપતયે મંત્રિણે વાણિજાય ચ |
કક્ષાણાં પતયે તુભ્યં નમસ્તુભ્યં ભુવંતયે || ૨૬ ||
તદ્વારિવસ્કૃતાયાસ્તુ મહાદેવાય તે નમઃ |
ઓષાધીનાં ચ પતયે નમસ્તુભ્યં મહાત્મને || ૨૭ ||
ઉચ્ચૈર્ઘોષાય ધીરાય ધીરાન્ ક્રંદયતે નમઃ || ૨૮ ||
પત્તીનાં પતયે તુભ્યં કૃત્સ્નવીતાય તે નમઃ |
ધાવતે ધવલાયાપિ સત્ત્વનાં પતયે નમઃ || ૨૯ ||
આવ્યાધિનીનાં પતયે કકુભાય નિષંગિણે |
સ્તેનાનાં પતયે તુભ્યં દિવ્યેષુધિમતે નમઃ || ૩૦ ||
તસ્કરાણાં ચ પતયે વંચતે પરિવંચતે |
સ્તાયૂનાં પતયે તુભ્યં નમસ્તેઽસ્તુ નિચેરવે || ૩૧ ||
નમઃ પરિચરાયાઽપિ મહારુદ્રાય તે નમઃ |
અરણ્યાનાં ચ પતયે મુષ્ણતાં પતયે નમઃ || ૩૨ ||
ઉષ્ણીષિણે નમસ્તુભ્યં નમો ગિરિચરાય તે |
કુલુંચાનાં ચ પતયે નમસ્તુભ્યં ભવાય ચ || ૩૩ ||
નમો રુદ્રાય શર્વાય તુભ્યં પશુપતે નમઃ |
નમ ઉગ્રાય ભીમાય નમશ્ચાગ્રેવધાય ચ || ૩૪ ||
નમો દૂરેવધાયાઽપિ નમો હંત્રે નમો નમઃ |
હનીયસે નમસ્તુભ્યં નીલગ્રીવાય તે નમઃ || ૩૫ ||
નમસ્તે શિતિકંઠાય નમસ્તેઽસ્તુ કપર્દિને |
નમસ્તે વ્યુપ્તકેશાય સહસ્રાક્ષાય મીઢુષે || ૩૬ ||
ગિરિશાય નમસ્તેઽસ્તુ શિપિવિષ્ટાય તે નમઃ |
નમસ્તે શંભવે તુભ્યં મયોભવ નમોઽસ્તુ તે || ૩૭ ||
મયસ્કર નમસ્તુભ્યં શંકરાય નમો નમઃ |
નમઃ શિવાય શર્વાય નમઃ શિવતરાય ચ || ૩૮ ||
નમસ્તીર્થ્યાય કૂલ્યાય નમઃ પાર્યાય તે નમઃ |
આવાર્યાય નમસ્તેઽસ્તુ નમઃ પ્રતરણાય ચ || ૩૯ ||
નમ ઉત્તરણાયાઽપિ હરાતાર્યાય તે નમઃ |
આલાદ્યાય નમસ્તેઽસ્તુ ભક્તાનાં વરદાય ચ || ૪૦ ||
નમઃ શષ્પ્યાય ફેન્યાય સિકત્યાય નમો નમઃ |
પ્રવાહ્યાય નમસ્તેઽસ્તુ હ્રસ્વાયાઽસ્તુ નમો નમઃ || ૪૧ ||
વામનાય નમસ્તેઽસ્તુ બૃહતે ચ નમો નમઃ |
વર્ષીયસે નમસ્તેઽસ્તુ નમો વૃદ્ધાય તે નમઃ || ૪૨ ||
સંવૃધ્વને નમસ્તુભ્યમગ્રિયાય નમો નમઃ |
પ્રથમાય નમસ્તુભ્યમાશવે ચાજિરાય ચ || ૪૩ ||
શીઘ્રિયાય નમસ્તેઽસ્તુ શીભ્યાય ચ નમો નમઃ |
નમ ઊર્મ્યાય શર્વાયાઽપ્યવસ્વન્યાય તે નમઃ || ૪૪ ||
સ્રોતસ્યાય નમસ્તુભ્યં દ્વીપ્યાય ચ નમો નમઃ |
જ્યેષ્ઠાય ચ નમસ્તુભ્યં કનિષ્ઠાય નમો નમઃ || ૪૫ ||
પૂર્વજાય નમસ્તુભ્યં નમોસ્ત્વપરજાય ચ |
મધ્યમાય નમસ્તુભ્યમપગલ્ભાય તે નમઃ || ૪૬ ||
જઘન્યાય નમસ્તુભ્યં બુધ્નિયાય નમો નમઃ |
સોભ્યાય પ્રતિસર્યાય યામ્યાય ચ નમો નમઃ || ૪૭ ||
ક્ષેમ્યાય ચ નમસ્તુભ્યં યામ્યાય ચ નમો નમઃ |
ઉર્વર્યાય નમસ્તુભ્યં ખલ્યાય ચ નમો નમઃ || ૪૮ ||
શ્લોક્યાય ચાવસાન્યાયાવસ્વન્યાય ચ તે નમઃ |
નમો વન્યાય કક્ષ્યાય મૌંજ્યાય ચ નમો નમઃ || ૪૯ ||
શ્રવાય ચ નમસ્તુભ્યં પ્રતિશ્રવ નમો નમઃ |
આશુષેણાય શૂરાય નમોસ્ત્વાઽશુરથાય ચ || ૫૦ ||
વરૂથિને પર્મિણે ચ બિલ્મિને ચ નમો નમઃ |
શ્રુતાય શ્રુતસેનાય નમઃ કવચિને નમઃ || ૫૧ ||
દુંદુભ્યાય નમસ્તુભ્યમાહનન્યાય તે નમઃ |
પ્રહિતાય નમસ્તુભ્યં ધૃષ્ણવે પ્રમૃશાય ચ || ૫૨ ||
પારાય પારવિંદાય નમસ્તીક્ષ્ણેષવે નમઃ |
સુધન્વને નમસ્તુભ્યં સ્વાયુધાય નમો નમઃ || ૫૩ ||
નમઃ સ્રુત્યાય પથ્યાય નમઃ કાટ્યાય તે નમઃ |
નમો નીપ્યાય સૂદ્યાય સરસ્યાય ચ તે નમઃ || ૫૪ ||
નમો નાદ્યાય ભવ્યાય વૈશંતાય નમો નમઃ |
અવટ્યાય નમસ્તુભ્યં નમઃ કૂપ્યાય તે નમઃ || ૫૫ ||
અવર્ષ્યાય ચ વર્ષ્યાય મેઘ્યાય ચ નમો નમઃ |
વિદ્યુત્યાય નમસ્તુભ્યમીધ્રિયાય નમો નમઃ || ૫૬ ||
આતપ્યાય નમસ્તુભ્યં વાત્યાય ચ નમો નમઃ |
રેષ્મિયાય નમસ્તુભ્યં વાસ્તવ્યાય ચ તે નમઃ || ૫૭ ||
વાસ્તુપાય નમસ્તુભ્યં નમઃ સોમાય તે નમઃ |
નમો રુદ્રાય તામ્રાયાઽપ્યરુણાય ચ તે નમઃ || ૫૮ ||
નમ ઉગ્રાય ભીમાય નમઃ શંગાય તે નમઃ |
નમસ્તીર્થ્યાય કૂલ્યાય સિકત્યાય નમો નમઃ || ૫૯ ||
પ્રવાહ્યાય નમસ્તુભ્યમિરિણ્યાય નમો નમઃ |
નમસ્તે ચંદ્રચૂડાય પ્રપથ્યાય નમો નમઃ || ૬૦ ||
કિંશિલાય નમસ્તેઽસ્તુ ક્ષયણાય ચ તે નમઃ |
કપર્દિને નમસ્તેઽસ્તુ નમસ્તેઽસ્તુ પુલસ્તયે || ૬૧ ||
નમો ગોષ્ઠ્યાય ગૃહ્યાય ગ્રહાણાં પતયે નમઃ |
નમસ્તલ્પ્યાય ગેહ્યાય ગુહાવાસાય તે નમઃ || ૬૨ ||
કાટ્યાય ગહ્વરેષ્ઠાય હ્રદય્યાય ચ તે નમઃ |
નિવેષ્પ્યાય નમસ્તુભ્યં પાંસવ્યાય તે નમઃ || ૬૩ ||
રજસ્યાય નમસ્તુભ્યં પરાત્પર તરાય ચ |
નમસ્તે હરિકેશાય શુષ્ક્યાય ચ નમો નમઃ || ૬૪ ||
હરિત્યાય નમસ્તુભ્યં હરિદ્વર્ણાય તે નમઃ |
નમઃ ઉર્મ્યાય સૂર્મ્યાય પર્ણ્યાય ચ નમો નમઃ || ૬૫ ||
નમોપગુરમાણાય પર્ણશદ્યાય તે નમઃ |
અભિઘ્નતે ચાખ્ખિદતે નમઃ પ્રખ્ખિદતે નમઃ || ૬૬ ||
વિશ્વરૂપાય વિશ્વાય વિશ્વાધારાય તે નમઃ |
ત્ર્યંબકાય ચ રુદ્રાય ગિરિજાપતયે નમઃ || ૬૭ ||
મણિકોટીરકોટિસ્થ કાંતિદીપ્તાય તે નમઃ |
વેદવેદાંત વેદ્યાય વૃષારૂઢાય તે નમઃ || ૬૮ ||
અવિજ્ઞેયસ્વરૂપાય સુંદરાય નમો નમઃ |
ઉમાકાંત નમસ્તેઽસ્તુ નમસ્તે સર્વસાક્ષિણે || ૬૯ ||
હિરણ્યબાહવે તુભ્યં હિરણ્યાભરણાય ચ |
નમો હિરણ્યરૂપાય રૂપાતીતાય તે નમઃ || ૭૦ ||
હિરણ્યપતયે તુભ્યમંબિકાપતયે નમઃ |
ઉમાયાઃ પતયે તુભ્યં નમઃ પાપપ્રણાશક || ૭૧ ||
મીઢુષ્ટમાય દુર્ગાય કદ્રુદ્રાય પ્રચેતસે |
તવ્યસે બિલ્વપૂજ્યાય નમઃ કળ્યાણરૂપિણે || ૭૨ ||
અપાર કળ્યાણ ગુણાર્ણવાય
શ્રી નીલકંઠાય નિરંજનાય |
કાલાંતકાયાપિ નમો નમસ્તે
દિક્કાલરૂપાય નમો નમસ્તે || ૭૩ ||
વેદાંતબૃંદસ્તુત સદ્ગુણાય
ગુણપ્રવીણાય ગુણાશ્રયાય |
શ્રી વિશ્વનાથાય નમો નમસ્તે
કાશીનિવાસાય નમો નમસ્તે || ૭૪ ||
અમેય સૌંદર્ય સુધાનિધાન
સમૃદ્ધિરૂપાય નમો નમસ્તે |
ધરાધરાકાર નમો નમસ્તે
ધારાસ્વરૂપાય નમો નમસ્તે || ૭૫ ||
નીહાર શૈલાત્મજ હૃદ્વિહાર
પ્રકાશહાર પ્રવિભાસિ વીર |
વીરેશ્વરાપાર દયાનિધાન
પાહિ પ્રભો પાહિ નમો નમસ્તે || ૭૬ ||
વ્યાસ ઉવાચ |
એવં સ્તુત્વા મહાદેવં પ્રણિપત્ય પુનઃ પુનઃ |
કૃતાંજલિપુટસ્તસ્થૌ પાર્શ્વે ડુંઠિવિનાયકઃ || ૭૭ ||
તમાલોક્ય સુતં પ્રાપ્તં વેદં વેદાંગપારગમ્ |
સ્નેહાશ્રુધારા સંવીતં પ્રાહ ડુંઠિં સદાશિવઃ || ૭૮ ||
ઇતિ શ્રી શિવરહસ્યે હરાખ્યે તૃતીયાંશે પૂર્વાર્થે ગણેશકૃત રુદ્રાધ્યાય સ્તુતિઃ નામ દશમોઽધ્યાયઃ |
અનેન શ્રીગણેશકૃત શ્લોકાત્મક રુદ્રધ્યાય પારાયણેન શ્રી વિશ્વેશ્વરઃ સુપ્રીતઃ સુપ્રસન્નો વરદો ભવતુ |