కిష్కింధాకాండ వింశః సర్గః (౨౦)
|| తారావిలాపః ||
రామచాపవిసృష్టేన శరేణాంతకరేణ తమ్ |
దృష్ట్వా వినిహతం భూమౌ తారా తారాధిపాననా || ౧ ||
సా సమాసాద్య భర్తారం పర్యష్వజత భామినీ |
ఇషుణాభిహతం దృష్ట్వా వాలినం కుంజరోపమమ్ || ౨ ||
వానరేంద్రం మహేంద్రాభం శోకసంతప్తమానసా |
తారా తరుమివోన్మూలం పర్యదేవయదాతురా || ౩ ||
రణే దారుణ విక్రాంత ప్రవీర ప్లవతాం వర |
కిం దీనామపురోభాగామద్య త్వం నాభిభాషసే || ౪ ||
ఉత్తిష్ఠ హరిశార్దూల భజస్వ శయనోత్తమమ్ |
నైవంవిధాః శేరతే హి భూమౌ నృపతిసత్తమాః || ౫ ||
అతీవ ఖలు తే కాంతా వసుధా వసుధాధిప |
గతాసురపి యాం గాత్రైర్మాం విహాయ నిషేవసే || ౬ ||
వ్యక్తమన్యా త్వయా వీర ధర్మతః సంప్రవర్తితా |
కిష్కింధేవ పురీ రమ్యా స్వర్గమార్గే వినిర్మితా || ౭ ||
యాన్యస్మాభిస్త్వయా సార్ధం వనేషు మధుగంధిషు |
విహృతాని త్వయా కాలే తేషాముపరమః కృతః || ౮ ||
నిరానందా నిరాశాహం నిమగ్నా శోకసాగరే |
త్వయి పంచత్వమాపన్నే మహాయూథపయూథపే || ౯ ||
హృదయం సుస్థిరం మహ్యం దృష్ట్వా వినిహతం పతిమ్ |
యన్న శోకాభిసంతప్తం స్ఫుటతేఽద్య సహస్రధా || ౧౦ ||
సుగ్రీవస్య త్వయా భార్యా హృతా స చ వివాసితః |
యత్తు తస్య త్వయా వ్యుష్టిః ప్రాప్తేయం ప్లవగాధిప || ౧౧ ||
నిఃశ్రేయసపరా మోహాత్త్వయా చాహం విగర్హితా |
యైషాఽబ్రవం హితం వాక్యం వానరేంద్ర హితైషిణీ || ౧౨ ||
రూపయౌవనదృప్తానాం దక్షిణానాం చ మానద |
నూనమప్సరసామార్య చిత్తాని ప్రమథిష్యసి || ౧౩ ||
కాలో నిఃసంశయో నూనం జీవితాంతకరస్తవ |
బలాద్యేనావపన్నోఽసి సుగ్రీవస్యావశో వశమ్ || ౧౪ ||
వైధవ్యం శోకసంతాపం కృపణం కృపణా సతీ |
అదుఃఖోపచితా పూర్వం వర్తయిష్యామ్యనాథవత్ || ౧౫ ||
లాలితశ్చాంగదో వీరః సుకుమారః సుఖోచితః |
వత్స్యతే కామవస్థాం మే పితృవ్యే క్రోధమూర్ఛితే || ౧౬ ||
కురుష్వ పితరం పుత్ర సుదృష్టం ధర్మవత్సలమ్ |
దుర్లభం దర్శనం వత్స తవ తస్య భవిష్యతి || ౧౭ ||
సమాశ్వాసయ పుత్రం త్వం సందేశం సందిశస్వ చ |
మూర్ధ్ని చైనం సమాఘ్రాయ ప్రవాసం ప్రస్థితో హ్యసి || ౧౮ ||
రామేణ హి మహత్కర్మకృతం త్వామభినిఘ్నతా |
ఆనృణ్యం చ గతం తస్య సుగ్రవస్య ప్రతిశ్రవే || ౧౯ ||
సకామో భవ సుగ్రీవ రుమాం త్వం ప్రతిపత్స్యసే |
భుంక్ష్వ రాజ్యమనుద్విగ్నః శస్తో భ్రాతా రిపుస్తవ || ౨౦ ||
కిం మామేవం విలపతీం ప్రేమ్ణా త్వం నాభిభాషసే |
ఇమాః పశ్య వరా బహ్వీర్భార్యాస్తే వానరేశ్వర || ౨౧ ||
తస్యా విలపితం శ్రుత్వా వానర్యః సర్వతశ్చ తాః |
పరిగృహ్యాంగదం దీనం దుఃఖార్తాః పరిచుక్రుశుః || ౨౨ ||
కిమంగదం సాంగదవీరబాహో
విహాయ యాస్యద్య చిరప్రవాసమ్ |
న యుక్తమేవం గుణసన్నికృష్టం
విహాయ పుత్రం ప్రియపుత్ర గంతుమ్ || ౨౩ ||
కిమప్రియిం తే ప్రియచారువేష
మయా కృతం నాథ సుతేన వా తే |
సహాంగదాం మాం స విహాయ వీర
యత్ప్రస్థితో దీర్ఘమితః ప్రవాసమ్ || ౨౪ ||
యద్యప్రియం కించిదసంప్రధార్య
కృతం మయా స్యాత్తవ దీర్ఘబాహో |
క్షమస్వ మే తద్ధరివంశనాథ
వ్రజామి మూర్ధ్నా తవ వీర పాదౌ || ౨౫ ||
తథా తు తారా కరుణం రుదంతీ
భర్తుః సమీపే సహ వానరీభిః |
వ్యవస్యత ప్రాయముపోపవేష్టు-
-మనింద్యవర్ణా భువి యత్ర వాలీ || ౨౬ ||
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాండే వింశః సర్గః || ౨౦ ||