|| సీతానిర్వేదః ||
తథా తాసాం వదంతీనాం పరుషం దారుణం బహు |
రాక్షసీనామసౌమ్యానాం రురోద జనకాత్మజా || ౧ ||
ఏవముక్తా తు వైదేహీ రాక్షసీభిర్మనస్వినీ |
ఉవాచ పరమత్రస్తా బాష్పగద్గదయా గిరా || ౨ ||
న మానుషీ రాక్షసస్య భార్యా భవితుమర్హతి |
కామం ఖాదత మాం సర్వా న కరిష్యామి వో వచః || ౩ ||
సా రాక్షసీమధ్యగతా సీతా సురసుతోపమా |
న శర్మ లేభే దుఃఖార్తా రావణేన చ తర్జితా || ౪ ||
వేపతే స్మాధికం సీతా విశంతీవాంగమాత్మనః |
వనే యూథపరిభ్రష్టా మృగీ కోకైరివార్దితా || ౫ ||
సా త్వశోకస్య విపులాం శాఖామాలంబ్య పుష్పితామ్ |
చింతయామాస శోకేన భర్తారం భగ్నమానసా || ౬ ||
సా స్నాపయంతీ విపులౌ స్తనౌ నేత్రజలస్రవైః |
చింతయంతీ న శోకస్య తదాఽన్తమధిగచ్ఛతి || ౭ ||
సా వేపమానా పతితా ప్రవాతే కదలీ యథా |
రాక్షసీనాం భయత్రస్తా విషణ్ణవదనాఽభవత్ || ౮ || [వివర్ణ]
తస్యాః సా దీర్ఘవిపులా వేపంత్యా సీతయా తదా |
దదృశే కంపినీ వేణీ వ్యాలీవ పరిసర్పతీ || ౯ ||
సా నిఃశ్వసంతీ దుఃఖార్తా శోకోపహతచేతనా |
ఆర్తా వ్యసృజదశ్రూణి మైథిలీ విలలాప హ || ౧౦ ||
హా రామేతి చ దుఃఖార్తా హా పునర్లక్ష్మణేతి చ |
హా శ్వశ్రు మమ కౌసల్యే హా సుమిత్రేతి భామినీ || ౧౧ ||
లోకప్రవాదః సత్యోఽయం పండితైః సముదాహృతః |
అకాలే దుర్లభో మృత్యుః స్త్రియా వా పురుషస్య వా || ౧౨ ||
యత్రాహమేవం క్రూరాభీ రాక్షసీభిరిహార్దితా |
జీవామి హీనా రామేణ ముహూర్తమపి దుఃఖితా || ౧౩ ||
ఏషాల్పపుణ్యా కృపణా వినశిష్యామ్యనాథవత్ |
సముద్రమధ్యే నౌః పూర్ణా వాయువేగైరివాహతా || ౧౪ ||
భర్తారం తమపశ్యంతీ రాక్షసీవశమాగతా |
సీదామి ఖలు శోకేన కూలం తోయహతం యథా || ౧౫ ||
తం పద్మదలపత్రాక్షం సింహవిక్రాంతగామినమ్ |
ధన్యాః పశ్యంతి మే నాథం కృతజ్ఞం ప్రియవాదినమ్ || ౧౬ ||
సర్వథా తేన హీనాయా రామేణ విదితాత్మనా |
తీక్ష్ణం విషమివాస్వాద్య దుర్లభం మమ జీవితమ్ || ౧౭ ||
కీదృశం తు మయా పాపం పురా జన్మాంతరే కృతమ్ |
యేనేదం ప్రాప్యతే దుఃఖం మయా ఘోరం సుదారుణమ్ || ౧౮ ||
జీవితం త్యక్తుమిచ్ఛామి శోకేన మహతా వృతా |
రాక్షసీభిశ్చ రక్ష్యంత్యా రామో నాసాద్యతే మయా || ౧౯ ||
ధిగస్తు ఖలు మానుష్యం ధిగస్తు పరవశ్యతామ్ |
న శక్యం యత్పరిత్యక్తుమాత్మచ్ఛందేన జీవితమ్ || ౨౦ ||
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సుందరకాండే పంచవింశః సర్గః || ౨౫ ||
సుందరకాండ – షడ్వింశః సర్గః (౨౬) >>