തപഃസ്വാധ്യായനിരതം തപസ്വീ വാഗ്വിദാം വരമ് |
നാരദം പരിപപ്രച്ഛ വാല്മീകിര്മുനിപുംഗവമ് || ൧ ||
കോഽന്വസ്മിന്സാംപ്രതം ലോകേ ഗുണവാന് കശ്ച വീര്യവാന് |
ധര്മജ്ഞശ്ച കൃതജ്ഞശ്ച സത്യവാക്യോ ദൃഢവ്രതഃ || ൨ ||
ചാരിത്രേണ ച കോ യുക്തഃ സര്വഭൂതേഷു കോ ഹിതഃ |
വിദ്വാന് കഃ കഃ സമര്ഥശ്ച കശ്ചൈകപ്രിയദര്ശനഃ || ൩ ||
ആത്മവാന് കോ ജിതക്രോധോ ദ്യുതിമാന് കോഽനസൂയകഃ |
കസ്യ ബിഭ്യതി ദേവാശ്ച ജാതരോഷസ്യ സംയുഗേ || ൪ ||
ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ശ്രോതും പരം കൌതൂഹലം ഹി മേ |
മഹര്ഷേ ത്വം സമര്ഥോഽസി ജ്ഞാതുമേവംവിധം നരമ് || ൫ ||
ശ്രുത്വാ ചൈതത്ത്രിലോകജ്ഞോ വാല്മീകേര്നാരദോ വചഃ |
ശ്രൂയതാമിതി ചാമംത്ര്യ പ്രഹൃഷ്ടോ വാക്യമബ്രവീത് || ൬ ||
ബഹവോ ദുര്ലഭാശ്ചൈവ യേ ത്വയാ കീര്തിതാ ഗുണാഃ |
മുനേ വക്ഷ്യാമ്യഹം ബുദ്ധ്വാ തൈര്യുക്തഃ ശ്രൂയതാം നരഃ || ൭ || [ബുദ്ധ്യാ]
ഇക്ഷ്വാകുവംശപ്രഭവോ രാമോ നാമ ജനൈഃ ശ്രുതഃ |
നിയതാത്മാ മഹാവീര്യോ ദ്യുതിമാന്ധൃതിമാന്വശീ || ൮ ||
ബുദ്ധിമാന്നീതിമാന്വാഗ്മീ ശ്രീമാന് ശത്രുനിബര്ഹണഃ |
വിപുലാംസോ മഹാബാഹുഃ കംബുഗ്രീവോ മഹാഹനുഃ || ൯ ||
മഹോരസ്കോ മഹേഷ്വാസോ ഗൂഢജത്രുരരിംദമഃ |
ആജാനുബാഹുഃ സുശിരാഃ സുലലാടഃ സുവിക്രമഃ || ൧൦ ||
സമഃ സമവിഭക്താംഗഃ സ്നിഗ്ധവര്ണഃ പ്രതാപവാന് |
പീനവക്ഷാ വിശാലാക്ഷോ ലക്ഷ്മീവാന് ശുഭലക്ഷണഃ || ൧൧ ||
ധര്മജ്ഞഃ സത്യസംധശ്ച പ്രജാനാം ച ഹിതേ രതഃ |
യശസ്വീ ജ്ഞാനസംപന്നഃ ശുചിര്വശ്യഃ സമാധിമാന് || ൧൨ ||
പ്രജാപതിസമഃ ശ്രീമാന് ധാതാ രിപുനിഷൂദനഃ |
രക്ഷിതാ ജീവലോകസ്യ ധര്മസ്യ പരിരക്ഷിതാ || ൧൩ ||
രക്ഷിതാ സ്വസ്യ ധര്മസ്യ സ്വജനസ്യ ച രക്ഷിതാ |
വേദവേദാംഗതത്ത്വജ്ഞോ ധനുര്വേദേ ച നിഷ്ഠിതഃ || ൧൪ ||
സര്വശാസ്ത്രാര്ഥതത്ത്വജ്ഞഃ സ്മൃതിമാന്പ്രതിഭാനവാന് |
സര്വലോകപ്രിയഃ സാധുരദീനാത്മാ വിചക്ഷണഃ || ൧൫ ||
സര്വദാഭിഗതഃ സദ്ഭിഃ സമുദ്ര ഇവ സിംധുഭിഃ |
ആര്യഃ സര്വസമശ്ചൈവ സദൈവ പ്രിയദര്ശനഃ || ൧൬ ||
സ ച സര്വഗുണോപേതഃ കൌസല്യാനംദവര്ധനഃ |
സമുദ്ര ഇവ ഗാംഭീര്യേ ധൈര്യേണ ഹിമവാനിവ || ൧൭ ||
വിഷ്ണുനാ സദൃശോ വീര്യേ സോമവത്പ്രിയദര്ശനഃ |
കാലാഗ്നിസദൃശഃ ക്രോധേ ക്ഷമയാ പൃഥിവീസമഃ || ൧൮ ||
ധനദേന സമസ്ത്യാഗേ സത്യേ ധര്മ ഇവാപരഃ |
തമേവംഗുണസംപന്നം രാമം സത്യപരാക്രമമ് || ൧൯ ||
ജ്യേഷ്ഠം ശ്രേഷ്ഠഗുണൈര്യുക്തം പ്രിയം ദശരഥഃ സുതമ് |
പ്രകൃതീനാം ഹിതൈര്യുക്തം പ്രകൃതിപ്രിയകാമ്യയാ || ൨൦ ||
യൌവരാജ്യേന സംയോക്തുമൈച്ഛത്പ്രീത്യാ മഹീപതിഃ |
തസ്യാഭിഷേകസംഭാരാന്ദൃഷ്ട്വാ ഭാര്യാഽഥ കൈകയീ || ൨൧ ||
പൂര്വം ദത്തവരാ ദേവീ വരമേനമയാചത |
വിവാസനം ച രാമസ്യ ഭരതസ്യാഭിഷേചനമ് || ൨൨ ||
സ സത്യവചനാദ്രാജാ ധര്മപാശേന സംയതഃ | [ചൈവ]
വിവാസയാമാസ സുതം രാമം ദശരഥഃ പ്രിയമ് || ൨൩ ||
സ ജഗാമ വനം വീരഃ പ്രതിജ്ഞാമനുപാലയന് |
പിതുര്വചനനിര്ദേശാത്കൈകേയ്യാഃ പ്രിയകാരണാത് || ൨൪ ||
തം വ്രജംതം പ്രിയോ ഭ്രാതാ ലക്ഷ്മണോഽനുജഗാമ ഹ |
സ്നേഹാദ്വിനയസംപന്നഃ സുമിത്രാനംദവര്ധനഃ || ൨൫ ||
ഭ്രാതരം ദയിതോ ഭ്രാതുഃ സൌഭ്രാത്രമനുദര്ശയന് |
രാമസ്യ ദയിതാ ഭാര്യാ നിത്യം പ്രാണസമാ ഹിതാ || ൨൬ ||
ജനകസ്യ കുലേ ജാതാ ദേവമായേവ നിര്മിതാ |
സര്വലക്ഷണസംപന്നാ നാരീണാമുത്തമാ വധൂഃ || ൨൭ ||
സീതാപ്യനുഗതാ രാമം ശശിനം രോഹിണീ യഥാ |
പൌരൈരനുഗതോ ദൂരം പിത്രാ ദശരഥേന ച || ൨൮ ||
ശൃംഗിബേരപുരേ സൂതം ഗംഗാകൂലേ വ്യസര്ജയത് |
ഗുഹമാസാദ്യ ധര്മാത്മാ നിഷാദാധിപതിം പ്രിയമ് || ൨൯ ||
ഗുഹേന സഹിതോ രാമോ ലക്ഷ്മണേന ച സീതയാ |
തേ വനേന വനം ഗത്വാ നദീസ്തീര്ത്വാ ബഹൂദകാഃ || ൩൦ ||
ചിത്രകൂടമനുപ്രാപ്യ ഭരദ്വാജസ്യ ശാസനാത് |
രമ്യമാവസഥം കൃത്വാ രമമാണാ വനേ ത്രയഃ || ൩൧ ||
ദേവഗംധര്വസംകാശാസ്തത്ര തേ ന്യവസന്സുഖമ് |
ചിത്രകൂടം ഗതേ രാമേ പുത്രശോകാതുരസ്തഥാ || ൩൨ ||
രാജാ ദശരഥഃ സ്വര്ഗം ജഗാമ വിലപന്സുതമ് |
മൃതേ തു തസ്മിന്ഭരതോ വസിഷ്ഠപ്രമുഖൈര്ദ്വിജൈഃ || ൩൩ ||
നിയുജ്യമാനോ രാജ്യായ നൈച്ഛദ്രാജ്യം മഹാബലഃ |
സ ജഗാമ വനം വീരോ രാമപാദപ്രസാദകഃ || ൩൪ ||
ഗത്വാ തു സുമഹാത്മാനം രാമം സത്യപരാക്രമമ് | [സ മഹാ.]
അയാചദ്ഭ്രാതരം രാമമാര്യഭാവപുരസ്കൃതഃ || ൩൫ ||
ത്വമേവ രാജാ ധര്മജ്ഞ ഇതി രാമം വചോഽബ്രവീത് |
രാമോഽപി പരമോദാരഃ സുമുഖഃ സുമഹായശാഃ || ൩൬ ||
ന ചൈച്ഛത്പിതുരാദേശാദ്രാജ്യം രാമോ മഹാബലഃ |
പാദുകേ ചാസ്യ രാജ്യായ ന്യാസം ദത്ത്വാ പുനഃ പുനഃ || ൩൭ ||
നിവര്തയാമാസ തതോ ഭരതം ഭരതാഗ്രജഃ |
സ കാമമനവാപ്യൈവ രാമപാദാവുപസ്പൃശന് || ൩൮ ||
നംദിഗ്രാമേഽകരോദ്രാജ്യം രാമാഗമനകാംക്ഷയാ |
ഗതേ തു ഭരതേ ശ്രീമാന്സത്യസംധോ ജിതേംദ്രിയഃ || ൩൯ ||
രാമസ്തു പുനരാലക്ഷ്യ നാഗരസ്യ ജനസ്യ ച |
തത്രാഗമനമേകാഗ്രോ ദംഡകാന്പ്രവിവേശ ഹ || ൪൦ ||
പ്രവിശ്യ തു മഹാരണ്യം രാമോ രാജീവലോചനഃ |
വിരാധം രാക്ഷസം ഹത്വാ ശരഭംഗം ദദര്ശ ഹ || ൪൧ ||
സുതീക്ഷ്ണം ചാപ്യഗസ്ത്യം ച അഗസ്ത്യഭ്രാതരം തഥാ |
അഗസ്ത്യവചനാച്ചൈവ ജഗ്രാഹൈംദ്രം ശരാസനമ് || ൪൨ ||
ഖഡ്ഗം ച പരമപ്രീതസ്തൂണീ ചാക്ഷയസായകൌ |
വസതസ്തസ്യ രാമസ്യ വനേ വനചരൈഃ സഹ || ൪൩ ||
ഋഷയോഽഭ്യാഗമന്സര്വേ വധായാസുരരക്ഷസാമ് |
സ തേഷാം പ്രതിശുശ്രാവ രാക്ഷസാനാം തഥാ വനേ || ൪൪ ||
പ്രതിജ്ഞാതശ്ച രാമേണ വധഃ സംയതി രക്ഷസാമ് |
ഋഷീണാമഗ്നികല്പാനാം ദംഡകാരണ്യവാസിനാമ് || ൪൫ ||
തേന തത്രൈവ വസതാ ജനസ്ഥാനനിവാസിനീ |
വിരൂപിതാ ശൂര്പണഖാ രാക്ഷസീ കാമരൂപിണീ || ൪൬ ||
തതഃ ശൂര്പണഖാവാക്യാദുദ്യുക്താന്സര്വരാക്ഷസാന് |
ഖരം ത്രിശിരസം ചൈവ ദൂഷണം ചൈവ രാക്ഷസമ് || ൪൭ ||
നിജഘാന രണേ രാമസ്തേഷാം ചൈവ പദാനുഗാന് |
വനേ തസ്മിന്നിവസതാ ജനസ്ഥാനനിവാസിനാമ് || ൪൮ ||
രക്ഷസാം നിഹതാന്യാസന്സഹസ്രാണി ചതുര്ദശ |
തതോ ജ്ഞാതിവധം ശ്രുത്വാ രാവണഃ ക്രോധമൂര്ഛിതഃ || ൪൯ ||
സഹായം വരയാമാസ മാരീചം നാമ രാക്ഷസമ് |
വാര്യമാണഃ സുബഹുശോ മാരീചേന സ രാവണഃ || ൫൦ ||
ന വിരോധോ ബലവതാ ക്ഷമോ രാവണ തേന തേ |
അനാദൃത്യ തു തദ്വാക്യം രാവണഃ കാലചോദിതഃ || ൫൧ ||
ജഗാമ സഹമാരീചസ്തസ്യാശ്രമപദം തദാ |
തേന മായാവിനാ ദൂരമപവാഹ്യ നൃപാത്മജൌ || ൫൨ ||
ജഹാര ഭാര്യാം രാമസ്യ ഗൃധ്രം ഹത്വാ ജടായുഷമ് |
ഗൃധ്രം ച നിഹതം ദൃഷ്ട്വാ ഹൃതാം ശ്രുത്വാ ച മൈഥിലീമ് || ൫൩ ||
രാഘവഃ ശോകസംതപ്തോ വിലലാപാകുലേംദ്രിയഃ |
തതസ്തേനൈവ ശോകേന ഗൃധ്രം ദഗ്ധ്വാ ജടായുഷമ് || ൫൪ ||
മാര്ഗമാണോ വനേ സീതാം രാക്ഷസം സംദദര്ശ ഹ |
കബംധം നാമ രൂപേണ വികൃതം ഘോരദര്ശനമ് || ൫൫ ||
തം നിഹത്യ മഹാബാഹുര്ദദാഹ സ്വര്ഗതശ്ച സഃ |
സ ചാഽഽസ്യ കഥയാമാസ ശബരീം ധര്മചാരിണീമ് || ൫൬ ||
ശ്രമണീം ധര്മനിപുണാമഭിഗച്ഛേതി രാഘവമ് |
സോഽഭ്യഗച്ഛന്മഹാതേജാഃ ശബരീം ശത്രുസൂദനഃ || ൫൭ ||
ശബര്യാ പൂജിതഃ സമ്യഗ്രാമോ ദശരഥാത്മജഃ |
പംപാതീരേ ഹനുമതാ സംഗതോ വാനരേണ ഹ || ൫൮ ||
ഹനുമദ്വചനാച്ചൈവ സുഗ്രീവേണ സമാഗതഃ |
സുഗ്രീവായ ച തത്സര്വം ശംസദ്രാമോ മഹാബലഃ || ൫൯ ||
ആദിതസ്തദ്യഥാവൃത്തം സീതായാശ്ച വിശേഷതഃ |
സുഗ്രീവശ്ചാപി തത്സര്വം ശ്രുത്വാ രാമസ്യ വാനരഃ || ൬൦ ||
ചകാര സഖ്യം രാമേണ പ്രീതശ്ചൈവാഗ്നിസാക്ഷികമ് |
തതോ വാനരരാജേന വൈരാനുകഥനം പ്രതി || ൬൧ ||
രാമായാവേദിതം സര്വം പ്രണയാദ്ദുഃഖിതേന ച |
പ്രതിജ്ഞാതം ച രാമേണ തദാ വാലിവധം പ്രതി || ൬൨ ||
വാലിനശ്ച ബലം തത്ര കഥയാമാസ വാനരഃ |
സുഗ്രീവഃ ശംകിതശ്ചാസീന്നിത്യം വീര്യേണ രാഘവേ || ൬൩ ||
രാഘവപ്രത്യയാര്ഥം തു ദുംദുഭേഃ കായമുത്തമമ് |
ദര്ശയാമാസ സുഗ്രീവോ മഹാപര്വത സന്നിഭമ് || ൬൪ ||
ഉത്സ്മയിത്വാ മഹാബാഹുഃ പ്രേക്ഷ്യ ചാസ്ഥി മഹാബലഃ |
പാദാംഗുഷ്ഠേന ചിക്ഷേപ സംപൂര്ണം ദശയോജനമ് || ൬൫ ||
ബിഭേദ ച പുനഃ സാലാന്സപ്തൈകേന മഹേഷുണാ |
ഗിരിം രസാതലം ചൈവ ജനയന്പ്രത്യയം തദാ || ൬൬ ||
തതഃ പ്രീതമനാസ്തേന വിശ്വസ്തഃ സ മഹാകപിഃ |
കിഷ്കിംധാം രാമസഹിതോ ജഗാമ ച ഗുഹാം തദാ || ൬൭ ||
തതോഽഗര്ജദ്ധരിവരഃ സുഗ്രീവോ ഹേമപിംഗളഃ |
തേന നാദേന മഹതാ നിര്ജഗാമ ഹരീശ്വരഃ || ൬൮ ||
അനുമാന്യ തദാ താരാം സുഗ്രീവേണ സമാഗതഃ |
നിജഘാന ച തത്രൈനം ശരേണൈകേന രാഘവഃ || ൬൯ ||
തതഃ സുഗ്രീവവചനാദ്ധത്വാ വാലിനമാഹവേ |
സുഗ്രീവമേവ തദ്രാജ്യേ രാഘവഃ പ്രത്യപാദയത് || ൭൦ ||
സ ച സര്വാന്സമാനീയ വാനരാന്വാനരര്ഷഭഃ |
ദിശഃ പ്രസ്ഥാപയാമാസ ദിദൃക്ഷുര്ജനകാത്മജാമ് || ൭൧ ||
തതോ ഗൃധ്രസ്യ വചനാത്സംപാതേര്ഹനുമാന്ബലീ |
ശതയോജനവിസ്തീര്ണം പുപ്ലുവേ ലവണാര്ണവമ് || ൭൨ ||
തത്ര ലംകാം സമാസാദ്യ പുരീം രാവണപാലിതാമ് |
ദദര്ശ സീതാം ധ്യായംതീമശോകവനികാം ഗതാമ് || ൭൩ ||
നിവേദയിത്വാഽഭിജ്ഞാനം പ്രവൃത്തിം ച നിവേദ്യ ച |
സമാശ്വാസ്യ ച വൈദേഹീം മര്ദയാമാസ തോരണമ് || ൭൪ ||
പംച സേനാഗ്രഗാന്ഹത്വാ സപ്ത മംത്രിസുതാനപി |
ശൂരമക്ഷം ച നിഷ്പിഷ്യ ഗ്രഹണം സമുപാഗമത് || ൭൫ ||
അസ്ത്രേണോന്മുക്തമാത്മാനം ജ്ഞാത്വാ പൈതാമഹാദ്വരാത് |
മര്ഷയന്രാക്ഷസാന്വീരോ യംത്രിണസ്താന്യദൃച്ഛയാ || ൭൬ ||
തതോ ദഗ്ധ്വാ പുരീം ലംകാമൃതേ സീതാം ച മൈഥിലീമ് |
രാമായ പ്രിയമാഖ്യാതും പുനരായാന്മഹാകപിഃ || ൭൭ ||
സോഽഭിഗമ്യ മഹാത്മാനം കൃത്വാ രാമം പ്രദക്ഷിണമ് |
ന്യവേദയദമേയാത്മാ ദൃഷ്ടാ സീതേതി തത്ത്വതഃ || ൭൮ ||
തതഃ സുഗ്രീവസഹിതോ ഗത്വാ തീരം മഹോദധേഃ |
സമുദ്രം ക്ഷോഭയാമാസ ശരൈരാദിത്യസന്നിഭൈഃ || ൭൯ ||
ദര്ശയാമാസ ചാത്മാനം സമുദ്രഃ സരിതാം പതിഃ |
സമുദ്രവചനാച്ചൈവ നലം സേതുമകാരയത് || ൮൦ ||
തേന ഗത്വാ പുരീം ലംകാം ഹത്വാ രാവണമാഹവേ |
രാമഃ സീതാമനുപ്രാപ്യ പരാം വ്രീഡാമുപാഗമത് || ൮൧ ||
താമുവാച തതോ രാമഃ പരുഷം ജനസംസദി |
അമൃഷ്യമാണാ സാ സീതാ വിവേശ ജ്വലനം സതീ || ൮൨ ||
തതോഽഗ്നിവചനാത്സീതാം ജ്ഞാത്വാ വിഗതകല്മഷാമ് |
ബഭൌ രാമഃ സംപ്രഹൃഷ്ടഃ പൂജിതഃ സര്വദൈവതൈഃ || ൮൩ ||
കര്മണാ തേന മഹതാ ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ് |
സദേവര്ഷിഗണം തുഷ്ടം രാഘവസ്യ മഹാത്മനഃ || ൮൪ ||
അഭിഷിച്യ ച ലംകായാം രാക്ഷസേംദ്രം വിഭീഷണമ് |
കൃതകൃത്യസ്തദാ രാമോ വിജ്വരഃ പ്രമുമോദ ഹ || ൮൫ ||
ദേവതാഭ്യോ വരം പ്രാപ്യ സമുത്ഥാപ്യ ച വാനരാന് |
അയോധ്യാം പ്രസ്ഥിതോ രാമഃ പുഷ്പകേണ സുഹൃദ്വൃതഃ || ൮൬ ||
ഭരദ്വാജാശ്രമം ഗത്വാ രാമഃ സത്യപരാക്രമഃ |
ഭരതസ്യാംതികം രാമോ ഹനൂമംതം വ്യസര്ജയത് || ൮൭ ||
പുനരാഖ്യായികാം ജല്പന്സുഗ്രീവസഹിതശ്ച സഃ |
പുഷ്പകം തത്സമാരുഹ്യ നംദിഗ്രാമം യയൌ തദാ || ൮൮ ||
നംദിഗ്രാമേ ജടാം ഹിത്വാ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹിതോഽനഘഃ |
രാമഃ സീതാമനുപ്രാപ്യ രാജ്യം പുനരവാപ്തവാന് || ൮൯ ||
പ്രഹൃഷ്ടമുദിതോ ലോകസ്തുഷ്ടഃ പുഷ്ടഃ സുധാര്മികഃ | [പ്രഹൃഷ്ടോ]
നിരാമയോ ഹ്യരോഗശ്ച ദുര്ഭിക്ഷഭയവര്ജിതഃ || ൯൦ ||
ന പുത്രമരണം കിംചിദ്ദ്രക്ഷ്യംതി പുരുഷാഃ ക്വചിത് |
നാര്യശ്ചാവിധവാ നിത്യം ഭവിഷ്യംതി പതിവ്രതാഃ || ൯൧ ||
ന ചാഗ്നിജം ഭയം കിംചിന്നാപ്സു മജ്ജംതി ജംതവഃ |
ന വാതജം ഭയം കിംചിന്നാപി ജ്വരകൃതം തഥാ || ൯൨ ||
ന ചാപി ക്ഷുദ്ഭയം തത്ര ന തസ്കരഭയം തഥാ |
നഗരാണി ച രാഷ്ട്രാണി ധനധാന്യയുതാനി ച || ൯൩ ||
നിത്യം പ്രമുദിതാഃ സര്വേ യഥാ കൃതയുഗേ തഥാ |
അശ്വമേധശതൈരിഷ്ട്വാ തഥാ ബഹുസുവര്ണകൈഃ || ൯൪ ||
ഗവാം കോട്യയുതം ദത്വാ വിദ്വദ്ഭ്യോ വിധിപൂര്വകമ് |
അസംഖ്യേയം ധനം ദത്വാ ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ മഹായശാഃ || ൯൫ ||
രാജവംശാന് ശതഗുണാന് സ്ഥാപയിഷ്യതി രാഘവഃ |
ചാതുര്വര്ണ്യം ച ലോകേഽസ്മിന് സ്വേ സ്വേ ധര്മേ നിയോക്ഷ്യതി || ൯൬ ||
ദശവര്ഷസഹസ്രാണി ദശവര്ഷശതാനി ച |
രാമോ രാജ്യമുപാസിത്വാ ബ്രഹ്മലോകം പ്രയാസ്യതി || ൯൭ ||
ഇദം പവിത്രം പാപഘ്നം പുണ്യം വേദൈശ്ച സമ്മിതമ് |
യഃ പഠേദ്രാമചരിതം സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ || ൯൮ ||
ഏതദാഖ്യാനമായുഷ്യം പഠന്രാമായണം നരഃ |
സപുത്രപൌത്രഃ സഗണഃ പ്രേത്യ സ്വര്ഗേ മഹീയതേ || ൯൯ ||
പഠന് ദ്വിജോ വാഗൃഷഭത്വമീയാ-
-ത്സ്യാത് ക്ഷത്രിയോ ഭൂമിപതിത്വമീയാത് |
വണിഗ്ജനഃ പണ്യഫലത്വമീയാ-
-ജ്ജനശ്ച ശൂദ്രോഽപി മഹത്ത്വമീയാത് || ൧൦൦ ||
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ബാലകാംഡേ (നാരദവാക്യം നാമ) പ്രഥമഃ സര്ഗഃ || ൧ ||